World Cup 2026 đối mặt nỗi lo nắng nóng: Cầu thủ kiệt sức, chất lượng giảm?

World Cup 2026 quy tụ 48 đội tuyển lần đầu diễn ra trên ba nước Bắc Mỹ, nhưng nhiệt độ mùa hè cực đoan có thể là kẻ cướp ẩn danh, ảnh hưởng trực tiếp đến thể lực cầu thủ và chất lượng các trận đấu.

Nắng nóng như phòng xông hơi

Vòng chung kết World Cup 2026 sắp khởi tranh ngày 11/6 tại Canada, Mỹ và Mexico. Nhưng trước khi bóng lăn, bài toán thời tiết đã khiến giới chuyên môn lo ngại. Nhiệt độ mùa hè ở nhiều bang miền nam nước Mỹ và vùng Mexico được dự báo đạt ngưỡng khắc nghiệt, đe dọa thể lực các cầu thủ.

Vấn đề này không mới. Tại FIFA Club World Cup 2025, HLV Niko Kovac của Dortmund mô tả cảm giác ra sân như vừa bước ra từ phòng xông hơi ướt. Tiền vệ Enzo Fernandez (Chelsea) cảnh báo điều kiện thi đấu “rất nguy hiểm”, khiến nhịp độ trận đấu chậm lại rõ rệt. Trận Dortmund gặp Real Madrid tại Miami, 10 cầu thủ Juventus phải xin ra sân vì kiệt sức dưới nền nhiệt 30°C, độ ẩm 70%.

Những ký ức khó quên

Cách đây 32 năm, World Cup 1994 tại Mỹ cũng ghi dấu bởi nắng nóng. Jurgen Klinsmann từng kể lại trải nghiệm “như sắp chết” khi thi đấu ở Dallas, nơi nhiệt độ lên tới 49°C. HLV Jack Charlton của Cộng hòa Ireland thậm chí bị FIFA khiển trách vì tức giận ném chai nước xuống sân khi học trò mất nước tại Orlando.

Nắng nóng không chỉ gây mệt mỏi. Nó trực tiếp đe dọa tính mạng. Tại Copa América 2024 ở Kansas City, trọng tài Humberto Panjoj đã ngất xỉu trên sân và phải cấp cứu. Đó là lời nhắc thực tế về rủi ro y tế mà giải đấu lớn đối mặt.

Bóng đá dưới cái nóng: Giảm tốc độ, tăng sai sót

Các nghiên cứu khoa học chỉ ra rõ ràng: khi nhiệt độ cao, cầu thủ chạy ít hơn, bứt tốc ít hơn và tỷ lệ mắc lỗi tăng. Thể lực cạn kiệt khiến trận đấu trì trệ, dễ kéo dài sang hiệp phụ hoặc loạt sút luân lưu.

Giới khoa học thể thao sử dụng chỉ số WBGT (Wet Bulb Globe Temperature) để đánh giá nguy cơ. Khác nhiệt kế thông thường, WBGT tính cả độ ẩm, bức xạ mặt trời và tốc độ gió. Fifpro cảnh báo ngưỡng 28°C WBGT là “giới hạn đỏ” — thời điểm cần cân nhắc hoãn trận đấu. Nghiên cứu năm 2025 cho thấy 14/16 thành phố chủ nhà World Cup 2026 có nguy cơ vượt ngưỡng này.

Fan chịu rủi ro lớn

Các sân vận động hiện đại có thể trang bị hệ thống làm mát, nhưng hàng chục ngàn khán giả vẫn phải xếp hàng, di chuyển dưới nắng. Họ không có điều kiện thích nghi sinh lý như vận động viên chuyên nghiệp, nên nguy cơ say nắng, mất nước là rất thực.

FIFA chưa đủ mạnh tay

Chính sách bảo vệ sức khỏe hiện tại của FIFA bị các chuyên gia đánh giá là chưa tương xứng với rủi ro. Mỗi trận chỉ có hai đợt nghỉ uống nước ba phút, trong khi ngưỡng can thiệp WBGT 32°C mà FIFA áp dụng bị giới y tế coi là quá cao.

Một bức thư ngỏ từ cộng đồng khoa học thể thao kêu gọi FIFA giảm ngưỡng can thiệp, tăng gấp đôi thời gian nghỉ làm mát và xây dựng quy tắc hoãn trận đấu minh bạch hơn. Xu hướng tổ chức World Cup ngoài mùa hè truyền thống có thể là giải pháp — như Qatar 2022 chuyển từ tháng 6-7 sang tháng 11-12, và khả năng cao Saudi Arabia 2034 sẽ đi theo hướng tương tự.

Dữ liệu khí hậu nhấn mạnh bức báo động: gần như mọi SVĐ tổ chức World Cup 2026 đều ghi nhận số ngày nắng nóng cực đoan trong tháng 6-7 cao hơn đáng kể so với kỳ World Cup đầu tiên tại Bắc Mỹ năm 1970. Trên 10 thành phố chủ nhà nhiều lần, tần suất nắng nóng cực đoan tăng gấp ba lần kể từ lần tổ chức gần nhất vào các năm 1986 và 1994.

—